Być może sekret tkwi w tym, że kryminały pozwalają przeżyć emocje, których na co dzień unikamy. Strach, napięcie, niepewność czy nagły wyrzut adrenaliny pojawiają się w kontrolowanych warunkach. Czytelnik siedzi bezpiecznie pod kocem z kubkiem herbaty, a mimo to jego organizm reaguje tak, jakby sam uczestniczył w śledztwie. Serce przyspiesza, wyobraźnia pracuje intensywniej, a mózg dostaje dawkę ekscytacji bez faktycznego zagrożenia. To trochę jak jazda kolejką górską — wiemy, że nic nam się nie stanie, ale emocje są prawdziwe. W każdej chwili możemy książkę odłożyć, wziąć głęboki oddech lub wrócić kilka stron wcześniej, by jeszcze raz przeanalizować wydarzenia. Prawdziwe życie nie przewiduje funkcji przewijania i w newralgicznych momentach.

Kryminały działają też odprężająco z jeszcze jednego powodu: porządkują chaos. W codziennym życiu wiele spraw pozostaje niedopowiedzianych, niejasnych albo zwyczajnie niesprawiedliwych. Tymczasem w dobrym kryminale wszystko ma swój sens. Każdy, nawet najmniejszy, ślad prowadzi do rozwiązania, z pozoru nic nie znaczący szczegół okazuje się na końcu szalenie ważny, by prawda wyszła na jaw. Nawet jeśli historia jest brutalna, daje odbiorcy poczucie, że świat jednak można zrozumieć.

Nie do pominięcia jest także to, że podczas czytania kryminału sami stajemy się detektywami. Analizujemy zachowania bohaterów, szukamy motywów, próbujemy przewidzieć zakończenie. Dla wielu to właśnie jest największa frajda z czytania takiej literatury. Dodatkowo dzięki temu odrywamy się od własnych problemów. Zamiast myśleć o rachunkach, pracy czy codziennym stresie, skupiamy się na zagadce. Mózg odpoczywa od rutyny, choć jednocześnie pozostaje aktywny. Fantastyczny trening szarych komórek!

Kryminały zaspokajają naszą naturalną ciekawość ludzkiej natury. Głównie tej mrocznej, brudnej, zakopanej gdzieś głęboko. Fascynuje nas pytanie, dlaczego ktoś przekracza granice dobra i zła. Chcemy zajrzeć tam, gdzie normalnie nie zaglądamy — do mrocznych zakamarków psychiki, sekretów i ukrytych motywów. Literatura kryminalna pozwala zrobić to bez konsekwencji i z bezpiecznego dystansu.

Może właśnie dlatego tak chętnie wracamy do kryminałów. Dają nam jednocześnie spokój i dreszcz emocji. Pozwalają poczuć adrenalinę, ale bez realnego ryzyka. A przede wszystkim przypominają, że nawet w najbardziej skomplikowanej historii gdzieś istnieje rozwiązanie — trzeba je tylko cierpliwie odnaleźć.